Μεγάλη γιορτή της Ορθοδοξίας σήμερα 23 Αυγούστου

Η μεγάλη γιορτή του Δεκαπενταύγουστου φτάνει σήμερα, Κυριακή 23 Αυγούστου, στη λειτουργική ολοκλήρωσή της. Η Ορθόδοξη Εκκλησία τελεί την Απόδοση της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, την ημέρα που ο λαός αποκαλεί «Εννιάμερα της Παναγίας», και σε ολόκληρη την Ελλάδα αναβιώνουν γιορτές και προσκυνήματα αφιερωμένα στη Θεοτόκο.

Στους Λειψούς, όμως, υπάρχει μια εικόνα διαφορετική από όλες σχεδόν τις άλλες: η Παναγία δεν κρατά στην αγκαλιά της το Θείο Βρέφος, αλλά τον Εσταυρωμένο Χριστό. Είναι η περίφημη Παναγία του Χάρου, γύρω από την οποία έχει αναπτυχθεί μία από τις πιο ιδιαίτερες παραδόσεις του Αιγαίου.

Τα Εννιάμερα της Παναγίας – Τι σημαίνει η Απόδοση της Κοιμήσεως

Η 23η Αυγούστου σηματοδοτεί την Απόδοση της εορτής της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, που γιορτάστηκε με λαμπρότητα στις 15 Αυγούστου.

Στην ορθόδοξη λειτουργική παράδοση, οι μεγάλες εορτές δεν τελειώνουν την ημέρα κατά την οποία εορτάζεται το γεγονός. Παραμένουν για ένα διάστημα στο επίκεντρο της λατρευτικής ζωής και ολοκληρώνονται με την «Απόδοσή» τους.

Την ημέρα της Απόδοσης επαναλαμβάνονται ύμνοι και λειτουργικά στοιχεία της κυρίας εορτής, σαν η Εκκλησία να επιστρέφει για τελευταία φορά στο γεγονός πριν κλείσει ο εορταστικός κύκλος.

Έτσι συμβαίνει και σήμερα με την Κοίμηση της Θεοτόκου. Στη λαϊκή παράδοση, η 23η Αυγούστου είναι περισσότερο γνωστή ως τα «Εννιάμερα της Παναγίας» και σε πολλές περιοχές της χώρας αντιμετωπίζεται σχεδόν ως ένας δεύτερος Δεκαπενταύγουστος.

Η Παναγία του Χάρου στους Λειψούς

Ένα από τα πιο ξεχωριστά προσκυνήματα της σημερινής ημέρας βρίσκεται στους μικρούς Λειψούς των Δωδεκανήσων.

Εκεί τιμάται η Παναγία του Χάρου, με μια εικόνα που διαφέρει εντυπωσιακά από τον συνηθισμένο εικονογραφικό τύπο της Θεοτόκου. Η Παναγία δεν κρατά το βρέφος Ιησού. Κρατά στην αγκαλιά της τον Εσταυρωμένο Χριστό.

Η εικόνα της μητέρας που κρατά τον σταυρωμένο γιο της έχει δώσει στην Παναγία την ασυνήθιστη προσωνυμία «του Χάρου» και έχει καταστήσει το μικρό μοναστηριακό προσκύνημα γνωστό πολύ πέρα από τα όρια του νησιού.

Τα ξερά κρινάκια που, σύμφωνα με την παράδοση, ανθίζουν ξανά

Με την Παναγία του Χάρου συνδέεται και ένα από τα γνωστότερα θρησκευτικά έθιμα των Δωδεκανήσων.

Οι πιστοί τοποθετούν στην εικόνα κρινάκια, τα οποία με την πάροδο του χρόνου ξεραίνονται. Σύμφωνα με την τοπική παράδοση, καθώς πλησιάζει η εορτή της Παναγίας στις 23 Αυγούστου, τα ξερά κλαδιά εμφανίζουν ξανά μπουμπούκια και ανθίζουν χωρίς να βρίσκονται σε νερό.

Οι κάτοικοι των Λειψών θεωρούν το φαινόμενο θαυμαστό και η παράδοση αυτή έχει συνδεθεί άρρηκτα με τη γιορτή των Εννιάμερων.

Κάθε χρόνο το μικρό νησί υποδέχεται προσκυνητές που φτάνουν ειδικά για τη σημερινή πανήγυρη.

Η Παναγία η Προυσιώτισσα στην Ευρυτανία

Στην καρδιά της Ρούμελης, η 23η Αυγούστου είναι συνδεδεμένη με ένα από τα ιστορικότερα προσκυνήματα της Ελλάδας: την Παναγία την Προυσιώτισσα.

Η μονή βρίσκεται σε ένα εντυπωσιακό τοπίο της Ευρυτανίας, χτισμένη πάνω σε απόκρημνο βράχο, και η ιστορία της συνδέεται με την περίφημη εικόνα της Θεοτόκου που, σύμφωνα με την παράδοση, προέρχεται από την Προύσα της Μικράς Ασίας.

Η παράδοση θέλει την εικόνα να εγκαταλείπει θαυματουργικά την Προύσα κατά την περίοδο της Εικονομαχίας και, ύστερα από μια μεγάλη διαδρομή, να εμφανίζεται στην περιοχή της Ευρυτανίας.

Από την προέλευσή της προκύπτει και η ονομασία Προυσιώτισσα, ενώ στην εκκλησιαστική παράδοση συναντάται ως Παναγία η «ἐν τῷ Πυρσῷ τῆς Εὐρυτανίας».

Το «σπίτι της Παναγίας» στα βουνά της Ρούμελης

Η Μονή Προυσού απέκτησε ιδιαίτερη σημασία όχι μόνο ως θρησκευτικό αλλά και ως ιστορικό σημείο αναφοράς.

Συνδέθηκε στενά με τα χρόνια της Ελληνικής Επανάστασης και με τον Γεώργιο Καραϊσκάκη, ο οποίος σύμφωνα με την παράδοση φιλοξενήθηκε στη μονή όταν ασθένησε.

Αντικείμενα που συνδέονται με τον αγωνιστή διατηρούνται στην ιστορική μνήμη του μοναστηριού, ενώ το προσκύνημα της Προυσιώτισσας παραμένει ένα από τα σημαντικότερα της Στερεάς Ελλάδας.

Κάθε χρόνο, ιδιαίτερα γύρω από τις 23 Αυγούστου, χιλιάδες πιστοί φτάνουν στην Ευρυτανία για να προσκυνήσουν την εικόνα.

Η Παναγία η Μαλαματένια στην Τήνο

Σήμερα τιμάται επίσης στην Τήνο η Παναγία η Μαλαματένια.

Η ιδιαίτερη προσωνυμία ανήκει στη μακρά ελληνική παράδοση που έχει χαρίσει στη Θεοτόκο εκατοντάδες διαφορετικά ονόματα, συνδεδεμένα άλλοτε με τον τόπο, άλλοτε με την ιστορία μιας εικόνας και άλλοτε με τα χαρακτηριστικά που της αποδίδουν οι πιστοί.

Η Τήνος, άρρηκτα συνδεδεμένη με τη λατρεία της Παναγίας, συνεχίζει έτσι τον εορταστικό κύκλο του Αυγούστου και μετά τη μεγάλη πανήγυρη του Δεκαπενταύγουστου.

Ο Άγιος Λούππος ο Μάρτυρας

Στις 23 Αυγούστου η Εκκλησία τιμά και τον Άγιο Λούππο τον Μάρτυρα.

Ο Λούππος έζησε κατά τους πρώτους χριστιανικούς αιώνες και, σύμφωνα με την παράδοση, ήταν πιστός υπηρέτης του Αγίου Δημητρίου του Μυροβλύτη.

Μετά το μαρτύριο του Αγίου Δημητρίου, ο Λούππος συνδέθηκε ακόμη περισσότερο με τη χριστιανική πίστη και άρχισε να την ομολογεί δημόσια.

Η δράση του προκάλεσε την αντίδραση των αρχών. Συνελήφθη και, καθώς αρνήθηκε να θυσιάσει στα είδωλα, οδηγήθηκε στον μαρτυρικό θάνατο.

Η μνήμη του τιμάται στις 23 Αυγούστου.

Οι Άγιοι Ειρηναίος και Πόθεινος

Σήμερα τιμώνται επίσης οι Άγιοι Ειρηναίος και Πόθεινος, δύο από τις σημαντικότερες μορφές της πρώιμης Εκκλησίας της Γαλατίας.

Ο Πόθεινος υπήρξε ο πρώτος γνωστός Επίσκοπος του Λουγδούνου, της σημερινής Λυών, και μαρτύρησε κατά τον μεγάλο διωγμό των χριστιανών της πόλης το 177 μ.Χ.

Ήταν ήδη σε προχωρημένη ηλικία όταν συνελήφθη. Παρά την ηλικία και τη σωματική του αδυναμία, οδηγήθηκε ενώπιον των αρχών και κακοποιήθηκε βάναυσα. Πέθανε λίγο αργότερα στη φυλακή.

Στην επισκοπή τον διαδέχθηκε ο Ειρηναίος, μία από τις σπουδαιότερες θεολογικές μορφές του 2ου αιώνα.

Ο Ειρηναίος και η μάχη απέναντι στις αιρέσεις

Ο Άγιος Ειρηναίος γεννήθηκε στη Μικρά Ασία και είχε γνωρίσει την παράδοση του Αγίου Πολυκάρπου Σμύρνης, μαθητή του Αποστόλου Ιωάννη κατά την εκκλησιαστική παράδοση.

Αργότερα εγκαταστάθηκε στη Γαλατία και έγινε Επίσκοπος Λουγδούνου.

Το σημαντικότερο έργο του είναι το «Έλεγχος και ανατροπή της ψευδωνύμου γνώσεως», γνωστό συνήθως ως Κατά Αιρέσεων, μέσα από το οποίο αντιπαρατέθηκε ιδιαίτερα στις γνωστικές διδασκαλίες της εποχής του.

Ο Ειρηναίος έχει τεράστια σημασία για την ιστορία του πρώιμου χριστιανισμού, επειδή τα κείμενά του αποτελούν πολύτιμη μαρτυρία για τη θεολογία, τις αντιπαραθέσεις και τη διαμόρφωση της εκκλησιαστικής παράδοσης κατά τον 2ο αιώνα.

Ο Όσιος Καλλίνικος, Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως

Η Εκκλησία τιμά ακόμη τον Όσιο Καλλίνικο, Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως.

Έζησε κατά τους βυζαντινούς χρόνους και η πατριαρχία του συνέπεσε με μία περίοδο έντονων πολιτικών αναταραχών στην αυτοκρατορία.

Η στάση του απέναντι στην αυτοκρατορική εξουσία είχε βαρύ προσωπικό κόστος. Απομακρύνθηκε από τον πατριαρχικό θρόνο, υπέστη διώξεις και εξορία, παραμένοντας όμως σταθερός στην εκκλησιαστική του αποστολή.

Η Εκκλησία τον κατέταξε στη χορεία των Οσίων και τιμά τη μνήμη του στις 23 Αυγούστου.

Κυριακή ΙΒ΄ Ματθαίου – Ο πλούσιος νεαρός

Στο Ευαγγέλιο της σημερινής Κυριακής ένας νέος πλησιάζει τον Χριστό και Του θέτει το μεγαλύτερο ίσως ερώτημα που μπορεί να θέσει ένας άνθρωπος:

«Διδάσκαλε ἀγαθέ, τί ἀγαθὸν ποιήσω ἵνα ἔχω ζωὴν αἰώνιον;»

Ο Χριστός τού θυμίζει τις εντολές.

Ο νεαρός απαντά ότι τις έχει τηρήσει όλες από τη νεότητά του. Και τότε ρωτά:

«Τί ἔτι ὑστερῶ;»

Η απάντηση που ακολουθεί αλλάζει ολόκληρη τη συζήτηση.

Ο Χριστός τού ζητά, εάν θέλει να είναι τέλειος, να πουλήσει τα υπάρχοντά του, να τα δώσει στους φτωχούς και να Τον ακολουθήσει.

«Ἀπῆλθε λυπούμενος»
Ο νεαρός δεν αντιδρά με θυμό. Δεν διαφωνεί. Δεν επιχειρεί καν να αμφισβητήσει όσα ακούει.

Απλώς φεύγει λυπημένος.

Και ο Ευαγγελιστής εξηγεί τον λόγο: «ἦν γὰρ ἔχων κτήματα πολλά».

Η δύναμη της διήγησης βρίσκεται ακριβώς εκεί. Ο νεαρός δεν παρουσιάζεται ως κακός άνθρωπος. Τηρεί τις εντολές, αναζητά την αιώνια ζωή και πηγαίνει ο ίδιος στον Χριστό.

Όταν όμως η αναζήτησή του αποκτά πραγματικό κόστος, ανακαλύπτει το όριο που δεν μπορεί να ξεπεράσει.

Τότε ο Χριστός λέει στους μαθητές Του ότι είναι δύσκολο για έναν πλούσιο να εισέλθει στη Βασιλεία των Ουρανών, χρησιμοποιώντας την περίφημη εικόνα της καμήλας και της τρύπας της βελόνας.

Το μήνυμα της ημέρας

Ο πλούσιος νέος του Ευαγγελίου έχει σχεδόν όλα όσα θα περίμενε κανείς από έναν άνθρωπο που αναζητά τον Θεό: πίστη, ηθική ζωή, σεβασμό στις εντολές και πραγματική διάθεση να ρωτήσει τι του λείπει. Εκεί ακριβώς βρίσκεται και η δυσκολία της σημερινής περικοπής. Το πρόβλημα δεν είναι όσα κάνει λάθος, αλλά εκείνο το ένα πράγμα από το οποίο δεν μπορεί να αποδεσμευτεί. Φεύγει λυπημένος όχι επειδή δεν κατάλαβε την απάντηση, αλλά επειδή την κατάλαβε πολύ καλά. Και το ερώτημα που αφήνει πίσω του παραμένει ανοιχτό: ποιο είναι εκείνο που ο καθένας θεωρεί τόσο δικό του, ώστε ακόμη και αν του ζητηθεί, δεν μπορεί να το αφήσει;

Σε ποιους λέμε «χρόνια πολλά»

Την ονομαστική τους γιορτή έχουν όσοι φέρουν τα ονόματα:

• Ειρηναίος, Ειρηναία
• Μαλαματένια
• Ποθεινός