Μισέλ Μπολσονάρο: Οι πολιτικές φιλοδοξίες της πρώην πρώτης κυρίας

Παρότι της αρέσει να παρουσιάζεται ως «διακριτική και απλή», η Μισέλ Μπολσονάρο ξέρει να βγάζει το μαχαίρι όταν νιώθει παραγκωνισμένη. Την περασμένη εβδομάδα, η τρίτη σύζυγος του πρώην προέδρου της Βραζιλίας, Ζαΐρ Μπολσονάρο, βάθυνε τον εσωτερικό σπαραγμό της ακροδεξιάς δυναστείας της χώρας με ένα βίντεο που άφησε εμβρόντητο το πολιτικό σύστημα. Μια μετωπική επίθεση κατά του μεγαλύτερου γιου και διαδόχου του πρώην λοχαγού, του Φλάβιο Μπολσονάρο, το οποίο βίντεο υπονομεύει την προεδρική υποψηφιότητά του μόλις τρεις μήνες πριν από τις εκλογές.

Στο τελευταίο επεισόδιο αυτής της οικογενειακής διαμάχης, που θυμίζει σαπουνόπερα, η Μισέλ σφυροκόπησε για σχεδόν ένα μισάωρο στο Instagram τον 45χρονο γερουσιαστή κατηγορώντας τον ότι δεν τη σέβεται και την ταπεινώνει, με αφορμή διαφωνίες τους για την εκλογική στρατηγική του κόμματος. «Δεν με σεβάστηκε, μου συμπεριφέρθηκε άσχημα και μου είπε ότι καλύτερα να μείνω στο περιθώριο των αποφάσεων του κόμματος, γιατί έφτασα χθες και δεν καταλαβαίνω τίποτα από πολιτική».

Το ανθρώπινο πρόσωπο

Μετά από αυτά ξεκαθάρισε πως δεν θα στηρίξει την εκστρατεία του Φλάβιο και ανακοίνωσε πως παραιτείται από την προεδρία του γυναικείου τμήματος του Φιλελεύθερου Κόμματος των μπολσοναριστών και εφεξής θα ασχολείται αποκλειστικά με τη φροντίδα του Ζαΐρ Μπολσονάρο που πάσχει από σοβαρά προβλήματα υγείας και βρίσκεται σε κατ’ οίκον περιορισμό μετά την καταδίκη του για την απόπειρα πραξικοπήματος το 2023. Η 44χρονη, παιδί μιας φτωχής οικογένειας, φανατική ευαγγελική και διερμηνέας νοηματικής, γνώρισε τον Μπολσονάρο το 2007 όταν εκείνος ήταν βουλευτής και αμέσως την προσέλαβε στο γραφείο του και την παντρεύτηκε.

Το 2010 γεννήθηκε η κόρη τους Λάουρα, η μόνη θυγατέρα ανάμεσα στους τέσσερις γιούς του από άλλους γάμους, για την οποία απολογήθηκε γιατί «η σύλληψή της έγινε σε μια στιγμή αδυναμίας μου».

Παρότι ο Μπολσονάρο είναι καθολικός, η Μισέλ τον βοήθησε να διεισδύσει στις βάσεις των ευαγγελικών. Το 2013 τον θρησκευτικό τους γάμο τέλεσε ο Σίλας Μαλαφάι, ηγέτης της σημαντικότερης ευαγγελικής εκκλησίας της χώρας (με 12 εκατομμύρια πιστούς) και μετέπειτα φανατικός οπαδός και πιστός συνεργάτης του Μπολσονάρο. Ηταν η «γέφυρά» του με αυτή τη θρησκευτική κοινότητα που αποτελεί την πιο δυναμικά ανερχόμενη πολιτική δύναμη της Βραζιλίας και αυξάνει ραγδαία: πέρασε από το 21% στο 26% από το 2010.

Η Μισέλ Μπολσονάρο είναι η τρίτη σύζυγος του Ζαΐρ και δεν είναι μητέρα του 45χρονου Φλάβιο

Κράτησε χαμηλό προφίλ ως μια καλή νοικοκυρά στην προεδρική εκστρατεία του συζύγου της, αλλά όταν κέρδισε το 2018 μαγεύτηκε από τους φακούς και τη δημοσιότητα και έγινε η πρώτη σύζυγος εκλεγμένου προέδρου που εκφώνησε λόγο στην ορκωμοσία του. Απέκτησε όλο και πιο πρωταγωνιστικό ρόλο με δημόσιες παρεμβάσεις, συχνά ακραίες (όπως όταν προειδοποιούσε πως «ο κομμουνισμός θα καταδιώξει τους χριστιανούς»), περνώντας στην πρώτη γραμμή της πολιτικής μετά την εκλογική ήττα του Μπολσονάρο του 2022.

Η γυναικεία ψήφος

Η γυναικεία ψήφος είναι το αδύναμο στοιχείο του μπολσοναρισμού, λέει η Λίβια Ρέις, ερευνήτρια του Ινστιτούτου Μελετών για τη Θρησκεία (ISER), και «η φυσιογνωμία που εμφανίζει η Μισέλ μοιάζει να κάνει πιο ανθρώπινη την εικόνα του Μπολσονάρο». Η Μισέλ αποτελεί το καλύτερο άλλοθί του στις κατηγορίες για ρατσισμό (γιατί όπως επαναλαμβάνει ο κατάδικος σύζυγός της «ο πατέρας της είναι μαύρος») και ιδίως στη μισογυνία που επιδεικνύει με κάθε ευκαιρία (γιατί όπως επίσης επαναλαμβάνει «την τιμώ και τη σέβομαι… εκείνη βάζει σε τάξη τα του οίκου μας»).

Η Μισέλ αναδείχθηκε στο σύγχρονο θηλυκό θρησκευόμενο πρόσωπο της βραζιλιάνικης Ακροδεξιάς που σαγήνευε σημαντική μερίδα των συντηρητικών γυναικών. Η «περήφανη υπηρέτρια του Θεού», όπως αυτοαποκαλείται, με τη μοντέρνα εμφάνιση και τη βαθιά πίστη, είναι ένα πολύ ελκυστικό μοντέλο για πολλές Βραζιλιάνες. Μια γυναίκα δυναμική και δραστήρια στη μάχη για πολιτική συμμετοχή, αλλά, πάνω από όλα, μητέρα και σύζυγος.

Ξέρει πως η ενεργή παρουσία της στην καμπάνια είναι κρίσιμη για να αμβλύνει την απόρριψη που οι άνδρες της οικογένειας προκαλούν ιδίως στις γυναίκες ψηφοφόρους, που είναι και οι πιο αναποφάσιστες στις δημοσκοπήσεις. Κι ακριβώς λόγω αυτής της επιρροής τόσο στους ευαγγελικούς όσο και στις γυναίκες θεωρήθηκε μία από τις πιθανές διαδόχους του Μπολσονάρο ή έστω το νούμερο δύο σε μια ενδεχόμενη προεδρική υποψηφιότητα κάποιου άλλου μπολσοναριστή.

Τι θέλει η αλεπού στο παζάρι;

Αυτό το δημόσιο χαστούκι από τη «μητριά» του έπληξε την καμπάνια του Φλάβιο Μπολσονάρο σε μια στιγμή που χάνει έδαφος. Ηδη, ενώ προηγείτο οριακά του προέδρου Λούλα, μετά το σκάνδαλο της χρηματοδότησής του από φυλακισμένο απατεώνα τραπεζίτη της Master Bank, σύμφωνα με την Datafolha, βρίσκεται τέσσερις μονάδες πίσω του με 43% έναντι 47% του νυν προέδρου.

Ολοι αναρωτιούνται πού αποσκοπεί τώρα αυτό το «ξέσπασμά» της. «Πιστεύω ότι επιδιώκει να αποδυναμωθεί η υποψηφιότητα του Φλάβιο», εκτιμά η κοινωνιολόγος Εστέρ Σολάνο, ειδικευμένη στην έρευνα της Ακροδεξιάς.

Με δεδομένο ότι οι υποψηφιότητες είναι ακόμα ανεπίσημες και θα οριστικοποιηθούν τον Αύγουστο, αν τα ποσοστά του Φλάβιο μειωθούν ακόμη περισσότερο, ο Μπολσονάρο θα μπορούσε να δώσει το πράσινο φως σε κάποιον από τους «φίλους» του κυβερνήτες ή στον αντισυστημικό ελευθεριακό Ρενάν Σάντος που φλερτάρουν με την προεδρία τοποθετώντας εκείνην ως υποψήφια αντιπρόεδρο. Αλλά εκείνη επιμένει πως το πολιτικό μέλλον της «είναι στα χέρια του Θεού».