Γιάννης Ψυχοπαίδης: Τα 70 μοναδικά ίχνη μιας γενναίας πορείας

Είναι η πιο προσωπική έκθεση του Γιάννη Ψυχοπαίδη αυτή που εγκαινιάζεται σήμερα στο Ιδρυμα Βασίλη & Ελίζας Γουλανδρή στην Αθήνα, με έργα από την ιδιωτική του συλλογή, έργα που επέλεξε ενστικτωδώς από τον πλούτο της παραγωγής του, «χωρίς να έχω σκεφτεί το γιατί, που κράτησα ως παρακαταθήκη μιας ιδέας, ως στήριγμα και δίνουν το στίγμα για τις επόμενες κινήσεις μου», όπως τόνισε ο ίδιος στο χθεσινό preview. Συνολικά 70 έργα από το 1962 έως σήμερα αποτελούν «ίχνη μιας πορείας», προσφέρουν μια σπάνια, διαφορετική ματιά στο σύνολο του έργου του και στις επιλογές που τον καθόρισαν. «Μια εσωτερική κόκκινη γραμμή συνδέει τα έργα και είναι ενδιάμεσο για κάποιον που αναζητάει την αλήθεια. Αξονάς τους, το κοινό καλό».

Η έκθεση με τίτλο «Γιάννης Ψυχοπαίδης: Τοπία της Μνήμης. Αυτά που κράτησα» χωρίζεται σε 20 κεφάλαια που διαμορφώθηκαν σύμφωνα με τις αφηγήσεις και τις επεξηγήσεις του ανήσυχου, επιδραστικού δημιουργού και αγαπημένου δασκάλου της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών, με το έντονο κοινωνικό και πολιτικό στίγμα. Τη σκηνογραφία της υπογράφουν η Παρασκευή Γερολυμάτου και ο Ανδρέας Γεωργιάδης. «Η έκθεση είναι μια ιστορία ζωής με διαφορετικά κεφάλαια. Το κοινό σημείο των έργων είναι η στάση ζωής του καλλιτέχνη», τόνισε η Μαρία Κουτσομάλλη-Μορώ, ξεναγώντας τους δημοσιογράφους, αφού ένα ατύχημα κράτησε στο σπίτι τον πατέρα της, επιμελητή της έκθεσης, γενικό διευθυντή του Ιδρύματος B&E Γουλανδρή, Κυριάκο Κουτσομάλλη.

Η έκθεση ξεκινάει με μια σειρά έργων του 1962 τα οποία αποτελούν και την αφετηρία της ουσιαστικής πορείας του Γιάννη Ψυχοπαίδη. Ακολουθούν έργα του 1967 που αποτυπώνουν το κλίμα της έντονης πολιτικής και κοινωνικής αναταραχής της εποχής. «Ηταν μια συναρπαστική επταετία για την παγκόσμια ιστορία, αλλά και για τη μουσική, τα εικαστικά, την ποίηση…», είπε ο καλλιτέχνης. «Υπήρξε έκρηξη ανθρωπισμού μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, αλλά μετά ήρθε το σκοτάδι. Επρεπε να αλωθεί ο κόσμος για να έρθει ένας νέος».

Οπως σημειώνει ο Κυριάκος Κουτσομάλλης στον κατάλογο της έκθεσης: «Ηδη από το ξεκίνημα της πορείας του, τα έργα του αποτελούν απτά δείγματα μιας νεοπαραστατικής στροφής που γινόταν αισθητή σε παγκόσμια κλίμακα και αναπόφευκτα είχε φτάσει και στην Ελλάδα. Η γονιμότητα και η παραγωγικότητά του στον νεοπαγή νεορεαλιστικό χώρο οφείλεται, εν μέρει ίσως, στη σύζευξη δύο κόσμων: της ελληνοπρεπούς και της δυτικότροπης εικαστικής παιδείας».

Το «Μάθημα Ανατομίας» ξετυλίγει την έντονη σχέση του Ψυχοπαίδη με την ανατομία που ξεκινά από τα φοιτητικά του χρόνια. «Η σχέση αυτή αντανακλάται επίσης στην ενότητα της έκθεσης όπου τα πρόσωπα μοιάζουν να κουβαλούν τραύματα που δεν είναι απαραίτητα ορατά – ακόμα και τα γυμνά μοντέλα, που εκ πρώτης όψεως παραπέμπουν σε μια ερωτική παρουσία, αποδίδονται ως σώματα εύθραυστα και σχεδόν τραυματισμένα», σημειώνει ο Κ. Κουτσομάλλης.

Στη σειρά «Το γράμμα που δεν έφτασε», αναμειγνύονται διαφορετικά στοιχεία καθημερινότητας και προσωπικών αναφορών. Η «Νύχτα στις Βρυξέλλες» δημιουργήθηκε μετά την εγκατάστασή του στις Βρυξέλλες το 1986, «εστιάζει στην αλληλεπίδραση ανάμεσα στον εσωτερικό και τον εξωτερικό χώρο, το προσωπικό δωμάτιο και την εικόνα της πόλης έξω από τα παράθυρα». Ο κύκλος έργων του 1999 «Αναφορά στον Goya» «είναι μια καταγγελία κατά του πολέμου». Από τα πιο εμβληματικά έργα ο «Χρησμός», «ξεχωρίζει για τη σύνθετη και πολυεπίπεδη μορφή του με μια εξαιρετικά ευρεία θεματική η οποία καλύπτει τον σύγχρονο και τον αρχαίο πολιτισμό».

Οσο για τα έργα που έχει αποχωριστεί, όλα αυτά τα χρόνια; «Με ακολουθούν σε ο,τι έχω κάνει», διαπιστώνει ο Ψυχοπαίδης. «Είναι παρόντα μέσα μου και τα βρίσκω ακόμα και μέσα από την απουσία».

ΠΟΙΟΣ ΕΙΝΑΙ

Ο Γιάννης Ψυχοπαίδης γεννήθηκε ζωγράφος, γαλουχήθηκε με την κλασική λογοτεχνία και η ποίηση αποτελεί πάντα γι’ αυτόν καταφύγιο και πυξίδα. Μόλις στα 4 του χρόνια ζωγράφισε τον Γιάννη Αγιάννη του Ουγκό, εντυπωσιασμένος από το ήθος ενός ανθρώπου που μάχεται ενάντια στην αδικία. Εκανε την εμφάνισή του στο εικαστικό προσκήνιο μέσα στο κλίμα φιλελευθερισμού της δεκαετίας του 1960, ως εξέχον μέλος της Ομάδας Τέχνης Α, της ομάδας των Νέων Ελλήνων Ρεαλιστών, καθώς και του Κέντρου Εικαστικών Τεχνών. Ανοιξε τους ορίζοντές του στο Μόναχο, το Βερολίνο, τις Βρυξέλλες.

info: Ιδρυμα Βασίλη & Ελίζας Γουλανδρή, Ερατοσθένους 13, τηλ. 210 725 2895/ goulandris.gr Από 20 Μαΐου έως 4 Οκτωβρίου. Ξεναγήσεις κάθε Παρασκευή (18.00), Σάββατο και Κυριακή (16.00).