Η αναβαθμισμένη Τουρκία και η αμήχανη Ευρώπη
ΑΠΟΣΤΟΛΗ: ΑΓΚΥΡΑ. Ως αμυντική δύναμη, με ενεργή βιομηχανία και ικανότητες, πλασάρεται η Τουρκία μετά και τη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ στην Αγκυρα. Προσθέτοντας στο σημαντικό γεωστρατηγικό προφίλ που μέχρι πρότινος προωθούσε, τώρα διεκδικεί τη δεύτερη θέση σε αμυντικές ικανότητες στη Συμμαχία και πιέζει για συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Ενωση.
Από την πλευρά της, η ηγεσία της Ε.Ε. –η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Φον Ντερ Λάιεν και ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα– που συναντήθηκε με τον Ταγίπ Ερντογάν στο περιθώριο της συνόδου, αναγνώρισε ότι «σε έναν κόσμο με μεγαλύτερες προκλήσεις, η συνεργασία μας έχει μεγαλύτερη σημασία από ποτέ. Η Τουρκία υπήρξε σημαντικός εταίρος στην αντιμετώπιση των κρίσεων στη Μέση Ανατολή και στην υποστήριξη των προσπαθειών για μια δίκαιη και διαρκή ειρήνη στην Ουκρανία».
Ωστόσο, με νόημα τόνισαν ότι «πρέπει να εκμεταλλευτούμε την ανανεωμένη δυναμική για να προωθήσουμε μια διευθέτηση του Κυπριακού μέσω της διαδικασίας υπό την ηγεσία του ΟΗΕ».
Είναι δεδομένο ότι σε κάθε συνάντηση με την τουρκική ηγεσία σε όλα τα επίπεδα, οι Ευρωπαίοι θέτουν το ζήτημα του κράτους δικαίου εντός Τουρκίας, της καλής γειτονίας και του Κυπριακού. Ωστόσο, ο ίδιος ο Τούρκος πρόεδρος εξακολουθεί να πιέζει για συμμετοχή της Τουρκίας στα αμυντικά σχέδια της Ε.Ε., γνωρίζοντας ότι εντός της Ενωσης υπάρχουν χώρες που θα έβλεπαν με πολύ καλό μάτι την ένταξη της Τουρκίας σε ένα SAFE 2, αφού από το πρώτο πρόγραμμα αποκλείστηκε.
Ο ίδιος ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, σε κάθε ομιλία του στη σύνοδο, τόνιζε ότι πρέπει να αρθούν οι περιορισμοί για την Τουρκία στα αμυντικά θέματα. Μάλιστα, κατά την αναλυτική συνέντευξη Τύπου που παραχώρησε στο τέλος της συνόδου, ο Τούρκος πρόεδρος υπογράμμισε ότι «οι πρωτοβουλίες της Ευρωπαϊκής Ενωσης στον τομέα της άμυνας πρέπει να είναι συμπληρωματικές προς το ΝΑΤΟ και να μην οδηγούν σε αχρείαστες επαναλήψεις».
Ο ίδιος αποκάλυψε, δε, ότι φέρνει αυτό το σημαντικό ζήτημα υπό την προσοχή των συμμάχων μας και της ηγεσίας της Ευρωπαϊκής Ενωσης σε κάθε ευκαιρία και σε κάθε επίπεδο!
«Είναι γεγονός ότι, όταν σύμμαχοι που δεν είναι μέλη της Ευρωπαϊκής Ενωσης, όπως η Τουρκία, δεν περιλαμβάνονται πλήρως στις αμυντικές πρωτοβουλίες της Ενωσης, τα αποτελέσματα αυτών των προσπαθειών θα είναι πολύ περιορισμένα», συμπλήρωσε. Στην πραγματικότητα, η Τουρκία έχει συνάψει συνεργασίες που επιβεβαιώνουν την ισχύ της αμυντικής της βιομηχανίας. Εχει αναπτύξει ένα τεράστιο δίκτυο αμυντικής συνεργασίας, έχοντας υπογράψει σχεδόν 100 αμυντικές συμφωνίες με περισσότερα από 84 κράτη παγκοσμίως! Οι συμφωνίες αυτές καλύπτουν την πώληση οπλικών συστημάτων (κυρίως drones), την κοινή παραγωγή και τη μεταφορά τεχνολογίας.
Ανάμεσα σε αυτές, είναι χώρες του ΝΑΤΟ και της Ε.Ε. Μόλις προχθές, ο Ερντογάν και ο πρωθυπουργός του Ηνωμένου Βασιλείου Κιρ Στάρμερ υπέγραψαν μια νέα, ολοκληρωμένη συμφωνία στρατηγικής εταιρικής σχέσης και άμυνας για τη συνεργασία των αμυντικών τους βιομηχανιών και την κυβερνοασφάλεια.
Οι αναφορές στον τουρκικό Τύπο επισημαίνουν ότι πρόκειται για την απάντηση στην αμυντική συμφωνία Ελλάδας – Γαλλίας. Η αναφορά των δύο πλευρών (Αγγλίας – Τουρκίας) για τη μεταξύ τους δέσμευση στην άμυνα παραπέμπει σε έναν τύπο αμοιβαίας αμυντικής συνδρομής, αλλά το κείμενο δεν έχει ακόμη δοθεί στη δημοσιότητα.
Αλλες χώρες-κλειδιά για την τουρκική προσέγγιση είναι η Ισπανία και η Ιταλία. Η Ισπανία συνεργάζεται στενά με την Τουρκία για προηγμένα εκπαιδευτικά αεροσκάφη (πρόγραμμα Hürjet). Στην Ιταλία, η τουρκική Baykar εξαγόρασε την Piaggio Aerospace και υπέγραψε συμφωνία με την Gruppo Esse για αυτοματοποιημένη γραμμή παραγωγής drones.
Λιγότερο γνωστή είναι η σχέση της Τουρκίας με τη Ρουμανία και την Πορτογαλία. Η Ρουμανία έχει κλείσει μεγάλο συμβόλαιο για την αγορά άνω των 1.000 τουρκικών τεθωρακισμένων οχημάτων Cobra II, ενώ η Πορτογαλία ανέθεσε στην τουρκική STM τη ναυπήγηση πλοίων ανεφοδιασμού.
Τέλος, η Φινλανδία υπέγραψε διμερή συμφωνία αμυντικής συνεργασίας, ενώ η Εσθονία συμφώνησε με την τουρκική ARCA Savunma για τη δημιουργία εργοστασίου πυρομαχικών μεγάλου βεληνεκούς.
Σημαντικό για την Ευρώπη είναι ότι η Τουρκία έχει επίσης ενεργή αμυντική παρουσία και στενές συμφωνίες με το Αζερμπαϊτζάν, όπου τα Bayraktar έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στο Ναγκόρνο-Καραμπάχ, και την Ουκρανία, με εξαγωγές drones και ναυπήγηση κορβετών.
«Η Ευρώπη βρίσκεται σε ένα “αμυντικό δίλημμα” απέναντι στην Τουρκία: από τη μία πλευρά υπάρχει άμεση ανάγκη για τη δοκιμασμένη και φτηνή πολεμική της βιομηχανία, ενώ από την άλλη υπάρχουν έντονες γεωπολιτικές επιφυλάξεις», αναφέρει η ανάλυση του IRIS, του Γαλλικού Ινστιτούτου Διεθνών και Στρατηγικών Υποθέσεων – ένα από τα κορυφαία γαλλικά think tanks που ειδικεύεται σε γεωπολιτικά και στρατηγικά ζητήματα.
«Η Ευρώπη επιχειρεί να κρατήσει μια λεπτή ισορροπία. Αγοράζει τουρκικό αμυντικό υλικό και υπογράφει βιομηχανικές συνεργασίες, αλλά αρνείται να δώσει στην Αγκυρα “λευκή επιταγή” ή θέση στα επίσημα κέντρα λήψης αποφάσεων της ευρωπαϊκής αμυντικής αρχιτεκτονικής», καταλήγει η ανάλυση.
